Herstellen van de bevalling met ayurveda

De periode na een bevalling is een tijd met veel ups en downs. Je moet opnieuw de balans vinden. Fysiek, omdat je lichaam hard moet werken om weer terug te komen in de normale staat. Maar ook emotioneel: je moet ineens intensief voor iemand anders zorgen waardoor je jezelf snel kunt vergeten. Met onderstaande tips en rituelen kun je jezelf en de natuur daar een handje bij helpen.

Onbalans in het lichaam na bevalling

In Ayurveda wordt het moment na bevalling tot en met de terugkeer van je menstruatie de Sutika Kala-periode genoemd. Het is een periode waarin een onbalans is ontstaan en die balans moet weer worden hersteld. De reden voor de onbalans is dat er in jouw lichaam een lege plek (ruimte) is ontstaan waar eerst je kindje veilig lag en nu niet meer. Alle moeders neigen na de bevalling naar kou, onrust, lichtheid en droogte – typische vata-kenmerken.  En deze dosha is, of het nou jouw basisconstitutie is of niet, verantwoordelijk voor 60% van de ziektes. Vata is een levenskracht die gevormd wordt door het element lucht en ether. Wanneer deze dosha uit balans raakt (te hoog wordt) kan dat leiden tot onrust, piekeren, nervositeit of angst. Droogte kan ook terug komen in de vorm van droge, harde poep. Lees hier met welke laxerende voedingsmiddelen je constipatie tegen kunt gaan.

De balans herstellen

Voor het snel en goed herstellen van de bevalling, doe je er goed aan je lichaam precies het tegenovergestelde te geven van kou, onrust, lichtheid en droogte (vata-verhoging), namelijk: warmte, rust, geaardheid en vocht – olie and a touch of sweetness.

Warmte, zachtheid, zwaarte en vocht en een Vata balancerend dieet en rituelen gaan je helpen om:

  • je gezondheid en schoonheid volop herstellen
  • de zuiverheid en kwaliteit van je moedermelk waarborgen
  • tot jezelf komen en de balans herstellen

1. Houd jezelf warm met een wikkel

Door je zwangerschap en bevalling zijn alle organen in je buik verplaatst. Herstellen van de bevalling betekent fysiek dat je lichaam meteen begint te werken om alles weer op zijn plaats te krijgen. Met het zogenaamde ‘belly binding’ (het dragen van een warme wikkel) kun je je lichaam hier een beetje bij helpen. Het werkt als volgt. Je gebruikt een lange katoenen doek of een speciale wikkel na het bad of de douche ter ondersteuning voor de rug en de buik, versterking van de tegen verzakking van de buik na de bevalling. Als ook nog kamille-olie gebruikt dan versterkt dit het effect. Als je een warme kamille wikkel gebruikt trekt de olie van nature in je lichaam terwijl de wrap je ontspant. Een goed alternatief voor een wikkel waar je baby ook veel baat bij heeft is de gewoonte om je baby te dragen in een draagdoek. Door je baby dicht tegen je aan te dragen, profiteer jij van de warmte en geborgenheid van je kindje.

draagdoek baby

2. Herstellen van de bevalling met warme dranken


Ook al is het hartje zomer: om te herstellen van de bevalling kun je het beste zoveel mogelijk warme dranken te drinken. Doe dit tijdens de kraamweek en daarna. Voorbeelden van warme dranken die erg geschikt zijn voor na de bevalling zijn gemberthee voor extra energie en ter bevordering van de spijsvertering. Of venkelthee ter ondersteuning van de borstvoeding. Maar gewoon gekookt kraanwater is ook prima. Drink liever geen muntthee omdat deze thee erom bekend staat de melkproductie terug te brengen.

Ook heerlijk is deze ayurvedisch post partum drank:

Ingrediënten

1 kop amandelmelk
1 theelepel kurkuma
halve theelepel gember
1/4 theelepel kaneel
1 theelepel ghee
1 theelepel siroop of honing
zwarte peper

Bereidingswijze

Verwarm de amandelmelk 2 tot 4 minuten totdat je de stoom uit de pan ziet. Doe de rest van de ingrediënten erin, mix en serveer direct. Dit recept kun je ook vinden in het boek Everyday Ayurveda Cooking for a Calm, Clear Mind

Warme soepen en stoofschotels
Ook aantrekkelijk om te eten zijn warme stoofschotels en voedzame warme soepen gemaakt van groentes die uit de grond komen zoals pompoen, wortelen of bieten. Vermijd koude smoothies en rauwkost.

Verwarmende kruiden
Om te herstellen van de bevalling is het ook belangrijk dat je spijsvertering weer normaliseert. Dit kun je doen met verwarmende kruiden zoals gember, kaneel en kurkuma.

3. Herstellen van de bevalling door rust

Probeer in de periode na de bevalling niets meer te doen dan voor je baby zorgen en zoveel mogelijk te rusten. Dat is écht nodig om helemaal 100% te herstellen van de bevalling en de zwangerschap. Voor de bezige bijen die nu meteen weerstand voelen, dit is waarom het nodig is om écht die rust te pakken:

  • Je baarmoeder nog aan het helen, je lijf, je emoties en hormonen zijn nog heel erg aan het bijkomen van de bevalling. Daar mag je jezelf best wat de tijd voor gunnen. Sporten en je lijf fit krijgen komt daarna wel weer. Eerst moet je volledig herstellen.
  • Rust je niet uit dan vergroot je de kans dat je hier later de rekening voor betaalt. Tijdens de zwangerschap worden organen verplaatst en tijdens de bevalling worden diverse botdelen uit elkaar geduwd. Om alles rustig terug op zijn plek te laten komen, helpt het simpelweg om zoveel mogelijk te liggen, beurtelings op de linker- en rechterzij en op de rug. Ga je teveel lopen, tillen, traplopen, dan heb je kans dat het bekken ‘scheef’ terug beweegt en dat kan op latere termijn onder meer rugklachten veroorzaken. Luister goed naar jezelf, til niets dat zwaarder is dan de baby en heb geduld met je lijf.
  • Vind je het lastig om voor jezelf te zorgen en rust te pakken? Dan is dit het moment om je mindset te veranderen!

Mediteren en mindfullness


Een mooie manier om dagelijks stil te staan bij rust is door te mediteren. Er zijn veel gratis post partum guided meditations te vinden online, zoals bijvoorbeeld deze van Les Mills. Je zult de mindfullness en het geduld ook nog nodig hebben als je kindje ouder wordt!

Vanaf 6 weken na de bevalling te starten met een lichte vorm van postnatale yoga. Thuis via YouTube of oefeningen, of samen met andere moeders tijdens een yoga-les.

4. Keep it sweet

Wist je dat de smaak zoet (bij een juist en matig gebruik) weldadig is voor het lichaam en opbouwend werkt? Een prima smaak om in te zetten na de bevalling. Waarom? Zoals gezegd begint je lichaam na de bevalling meteen te werken om alles weer op zijn plaats te krijgen. Voedingsstoffen met een zoete smaak stimuleren onder andere de aanmaak van bloed, spieren, vet en botten, de (terug)groei van de weefsels. Ook geeft eten met een zoete smaak je energie, plezier, voldoening en tevredenheid. Allemaal belangrijk elementen voor een goed herstel.

Voorbeelden van gezonde zoete voeding geschikt voor tijdens de kraamweek en daarna zijn:

  • dadels
  • haver
  • zoete aardappelen
  • wortelen
  • bieten
  • sesamzaad
  • rijst
  • perzik
  • pruimen
  • druiven
  • meloen
  • sinaasappel
  • amandelen
  • melk
  • boter
  • ghee
  • Zoete kruiden: basilicum, zoethout, venkel, kaneel, shatavari, ashwaganda, vidari.

5. De kracht van aanraking, olie en massage

In ayurveda vormt oliemassage van zichzelf en elkaar – met name van pas bevallen moeders en baby’s – een belangrijk onderdeel van het dagelijkse gezinsleven. Beiden krijgen regelmatig een massage. Dit vindt plaats in de ochtend, gevolgd door een warm bad. Dit gebeurt niet voor niets: niks kalmeert de vata dosha meer dan aanraking en warme olie. In de Verenigde Staten (onder andere Washington) zijn er ziekenhuizen waar massages deel uitmaken van reguliere behandelingen, vooral voor wat betreft voor en na de operaties. Het is namelijk gebleken dat patiënten de operaties beter verdragen als deze worden ‘omlijst’ met massages. Massage ondersteunt de gezondheid, brengt vermoeide spierweefsels tot rust én voedt de onder de huid gelegen lichaamsweefsels. Daarnaast vermindert het slapeloosheid, voert de fysieke vermoeidheid van de dag af en wordt de eerste drie maanden van de zwangerschap aangeraden. Je kunt vanaf de vierde dag na de bevalling starten met (zelf)massage , zo mogelijk dagelijks en anders twee keer per week.

Let op: bij een keizersnede mag pas na 21 dagen worden gestart met een massage

Typisch ayurveda is het gebruik van Bala thailam of Dhanwantharam thailam-olie, maar ook prima geschikt zijn sesamolie, amandelolie en olijfolie.


Massage routine inbouwen

Zo kun je massages inbouwen in je routine, een zeer aangename manier van herstellen van de bevalling:

  • Start de ochtend met een dry brush. Terwijl jij je huid masseert in draaiende beweging met de borstel, stimuleer je de bloedsomloop. Je voelt door je hele lichaam een tintelend gevoel, waardoor je meer energie krijgt.
  • Boek een goede masseur die bij je thuis kan komen of in het kraambed. Het is de investering in je gezondheid en welzijn absoluut waard. Woon je in Haarlem, dan adviseren we de shiatsu zwangerschaps- en post-partummassage van Beate Spook);
  • vraag je partner, vrienden of familie je te masseren, al is het maar even je voeten of hoofd;
  • sommige kraamverzorgenden geven ook massages, je kunt het in ieder geval eens noemen en wie weet heb je geluk;
  • zelfmassage is een perfecte manier om ervoor te zorgen dat je dagelijks een massage krijgt. Je kunt hiervoor eventueel een ritueel of gewoonte inbouwen net na het wakker worden of voor het slapen gaan.

Masseer ook de baby regelmatig



Regelmatig je baby masseren en insmeren met olie is niet alleen goed voor jullie band maar ook heel goed voor de baby. Massage heeft namelijk een belangrijke invloed op de productie stresshormonen van je new born, waardoor hij of zij rustiger en meer in balans zal zijn. Uit een Amerikaans onderzoek met couveuse baby’s bleek dat baby’s die regelmatig werden gestreeld en zacht gemasseerd, zich beter ontwikkelden dan baby’s bij wie dit niet gebeurde. Ook recent nog is aangetoond dat massage bij te vroeg geboren baby’s ervoor zorgt dat deze kinderen sneller in gewicht toenemen, hun ontwikkeling sneller verloopt en dat zij het ziekenhuis eerder kunnen verlaten. Woon je in Haarlem, dan kun je voor een Shantala babymassage terecht bij Shantala Rosina.

5. Heel jezelf met kruiden

Kruiden kunnen ook een belangrijke bijdrage leveren aan het lichamelijk en geestelijk herstel na de bevalling.

Je kunt vanaf 24 uur na de geboorte een kruidenbad nemen voor een beter fysiek herstel na de geboorte. Als je geen bevallingsbad of een normaal bad in huis hebt, dan kun je hiervoor ook een opblaasbad aanschaffen. Je kunt een kruidenbad nemen in een ligbad of bevalingsbad, maar er zijn ook speciale opzet-badjes te krijgen die je op het toilet kunt zetten en waar je alleen je billen in baadt. 

Lijst van helende kruiden

Kruiden die je kunt gebruiken in je kruidenbad zijn (onder andere):

  • Lavendel bloemetjes
  • Kamille bloemetjes
  • Citroenmelisse blaadjes
  • Rode frambozenblaadjes
  • Duizendblad bloemetjes
  • Goudsbloemen (Calendula)
  • Herderstasje
  • Berendruif blaadjes
  • Klit (Arctium lappa)
  • Blaadjes en bloemen van het Viooltje
  • Vrouwenmantel bloemen en blaadjes
  • Sintjanskruid blaadjes
  • Mineraalrijk zeezout

Bron: Oermoeders

Andere helende kruiden om te herstellen van de bevalling:

  • Om de baarmoeder van binnenuit te reinigen zijn: kurkuma, guggul, saffraan en aloë vera. 
  • Hét kruid om de vata-dosha in balans te brengen is ashwaganda. Het helpt je ook om beter te slapen.
  • Fenegriek helpt (met name in combinatie met gezegende distel) melkproductieverhogend, maar helpt ook de vata-verstoring in balans te krijgen en tegen lage rugpijn.

Boodschappenlijstje met self care artikelen

Om aan de slag te gana met bovenstaande tips heb je de volgende artikelen nodig:

  • Dry brush voor het droog borstelen in de ochtend
  • Warme wikkel, kruik, dekens
  • Baby draagdoek
  • Ingrediënten voor post partum kurkumadrank: amandelmelk, kurkuma, gember, kaneel, ghee, honing, zwarte peper
  • Yogamat
  • Zoete en gezonde voeding: dadels, havermout, zoete aardappelen, wortelen, bieten, sesamzaad, rijst, perzik, pruimen, druiven, meloen, sinaasappel, amandelen, melk, boter, ghee, zoete kruiden basilicum, zoethout, venkel, kaneel, shatavari, ashwaganda, vidari
  • Oliën voor massage: sesamolie, amandelolie en olijfolie
  • Voor het kruidenbad kun je bij de bloemenhandel kopen: verse lavendel, kamille, citroenmelisse voor het dagelijkse kruidenbad
  • Ben je niet in bezit van een bad? Dan kun je overwegen om een opblaas ligbad aan te schaffen. Ook lekker om in te badderen met de baby.

Veel geluk met je baby, het uitvoeren van bovenstaande tips om goed te herstellen van de bevalling en het zorgen voor jezelf in de herstelperiode!

Bronnen gebruikt voor dit artikel: Mindfull moms, Shantala Rosina, CIVAS opleiding Ayurveda, Oermoeders