Een dag leven volgens de Ayurveda leefstijl

Ayurveda is de (Indische) wetenschap van lang en gezond leven. En biedt veel praktische handvaten over hoe je beter voor jezelf kunt zorgen, zowel fysiek als mentaal. Van hoe je poep eruit moet zien, tot hoe je spiritueel voor jezelf kunt zorgen. Het is eigenlijk dé selfcare levensstijl. Maar vereist wel wat discipline. Zo ziet een dag uit het leven volgens de Ayurveda leefstijl eruit.

Ayurveda: praktisch én filosofisch

Ayurveda is een gezondheidssysteem dat ontzettend actueel is, omdat het gaat over een preventieve manier van leven: zorgen dat je niet ziek wordt. En jezelf zo gezond en goed mogelijk voelen. Van drybrushing, oilpulling en andere selfcare rituelen tot en met de vraag: waarom leef je, wat is je missie op aarde. Ayurveda is zowel praktisch als filosofisch, en dat maakt het zo´n rijke medische wetenschap. Overigens is Ayurveda volledig door de Wereld Gezondheids Organisatie geaccepteerd als geneeskundesysteem. Het is geen religie, maar heeft zich wel binnen de context van het Hindoeïsme ontwikkeld. Ayur betekent leven en veda betekent wetenschap of kennis. De oorsprong van Ayurveda ligt in India en is ongeveer 5000 jaar geleden voor het eerst opgeschreven. Daarvoor ging de kennis van mond op mond in de vorm van poëzie (sutras).

Verantwoordelijkheid nemen voor je eigen gezondheid


Van Ayurveda leer je niet alleen hoe je ziektes kunt voorkomen, het laat je zien hoe je precies kunt leven zoals het bij jou past (fysiek en mentaal) en hoe een goede gezondheid eruit ziet. Het leert je hoe je in elkaar zit (dosha´s) en hoe je het beste voor jezelf kunt zorgen op basis van hoe je fysiek, mentaal en emotioneel in elkaar zit. In Ayurveda heeft iedereen namelijk voor zichzelf een preventieve gezondheidstaak. Een routine om gezond te blijven, gebaseerd op het ritme van de natuur en van je eigen natuur. Dat betekent zelf aan de slag om je nog beter te voelen en gezond te blijven. Want laten we eerlijk zijn: we nemen onze gezondheid vaak pas écht serieus als er iets mis is, of een dreiging is. We krijgen last van migraine, of hebben vruchtbaarheidsproblemen, of zijn gestrest. Pas dan trekken we aan de bel. En dat is jammer, want er is nog zoveel te winnen, ook als je gezond bent.

Ayurveda: dé selfcare gids

Wie graag beter voor zichzelf wil leren zorgen, kan ontzettend veel leren van Ayurveda. Het is één van de meest rijke levensfilosofieën die ik ooit ben tegengekomen. Ik ben er zo van onder de indruk dat het me heeft geïnspireerd om NaturalMenta überhaupt te starten.

Ayurveda gaat erom dat je op een holistische manier naar jezelf leert kijken. Het woord gezondheid (swastha) wordt in Ayurveda dan ook aangeduid met: staan in je ware zelf. Uitgangspunt hierbij is dat lichaam en geest voortdurend met elkaar in interactie zijn en elkaar wederzijds beïnvloeden. Een voorbeeld hiervan is dat de klieren en systemen die hormonen produceren zowel emotioneel als lichamelijke gevolgen hebben.

In Ayurveda draait alles om balans en evenwicht. Wat dat concreet inhoud daar gaat Ayurveda tot in de detail op in. Van hoe je poep eruit moet zien, tot hoe je spiritueel voor jezelf kunt zorgen. Hoe ontzettend mooi is dat?

Het leven is de intieme relatie tussen lichaam, geest, zintuigen en ziel.
– Ayurvedische sutra

Een vast dagritme en structuur

Dagelijkse routines zijn een mooi instrument om in balans te komen. Het woord voor dagelijkse routine is in Sanskriet (de taal waarin Ayurveda is geschreven) Dinacharya. Het is serie dingen die je doet om goed voor jezelf te zorgen. Je kunt het een beetje te vergelijken met de asanas (posities, oefeningen) die je doet bij yoga. Door goed te weten wat je zelf nodig hebt en daar een routine van te maken, ga je goed voor jezelf zorgen.

Een van de eerste stappen die je kunt zetten is: leef zo regelmatig mogelijk. Bouw een structuur in. Een vast ritme waarop je wakker wordt en naar bed gaat. Je krijgt dan een gezond bioritme, wat betekent dat je lichaam op elk moment van de dag precies weet wat er gaat gebeuren. Als je steeds op hetzelfde moment wakker wordt dan vormt je lichaam zich daarna en reguleert het zich beter, omdat het lichaam weet wanneer het eten krijgt, moet verteren, en rust krijgt.

Routine binnen de Ayurveda leefstijl

Ochtend

  • Wakker worden voor 6.00 uur
  • Ontlasting 1 uur na het opstaan
  • Warm water drinken na het opstaan
  • Oilpulling (olie door je mond walsen)
  • ´s Ochtends je tong schoonmaken na het tanden poetsen
  • Zelfmassage
  • Yoga oefeningen
  • Meditatie
  • Yoga-ademtechnieken (Pranayama)
  • Wandelen in de ochtend of lichaamsbeweging

Middag

  • Nuttig lunch tussen 12.00 en 13.00
  • Gebruik lunch rond dezelfde tijd iedere dag
  • Eet een warme maaltijd als lunch
  • Maak van je lunch de grootste maaltijd van de dag
  • Neem na de lunch 20 minuten pauze voordat je weer aan het werk gaat
  • Stop met werken rond 17.00 uur ´s middags
  • Doe een paar yoga-oefeningen voor het avondeten
  • Mediteer en kom tot jezelf voor het avondeten

Avond

  • Eet rond 18.30 uur
  • Eet altijd rond dezelfde tijd
  • Vermijd yoghurt, vlees, kaas tijdens de avondmaaltijden
  • Diner is lichter dan de luncg
  • Maak na het eten een wandeling
  • Ga tussen 22.00 en 22.30 uur naar bed
  • Vermijd TV en andere geeststimulerende activiteiten 1 uur voordat je gaat slapen
  • Ga iedere avond rond hetzelfde tijdstip naar bed

Massage, yoga, meditatie en zonnegroet

Ayurvedisch behandelaar Nyantrie Jagesar (57) groeide als kind op met de Ayurveda leefstijl. Ze vertelt ons over haar dagelijkse rituelen.

Nyantrie leerde als kind al van haar grootouders en ouders om te leven met de Ayurveda leefstijl

`Mijn familie leeft dicht bij de natuur en toont ook veel respect aan de natuur, ´vertelt ze.´Zo is het moment dat de zon opkomt, een belangrijk begin van de dag. Zelf sta ik elke ochtend op tussen 5.30 en 6.00 uur, voordat de zon opkomt. Dit is in vata tijd. ´Het eerste wat ik doe, is rechtop zitten en water drinken. Het is goed om even stil te zijn. Stilte geeft mij veel rust. Dat heeft mij erg geholpen om rustig te blijven in de tijd dat ik in scheiding lag. Soms 10 minuten, soms 20, maar net wat nodig is, mediteer ik. Daarna doe ik yoga, rek- en strekoefeningen en start ik mijn meditatiesessie. Daarna ga ik douchen en ontbijten, altijd warm: havermoutpap of warme melk met cornflakes.´

In een Ayurveda leefstijl is het normaal om de zon te begroeten met een gewassen lichaam en een reine geest – dus na een yoga- en meditatiesessie. Velen moeten om dit te halen tussen 4.00 en 5.00 uur ´’s ochtends opstaan. Het is een belangrijk moment van de dag, waarop respect wordt getoond aan de zon en kracht wordt gevraagd aan de zon.

Routines die passen bij jouw constitutie type

Een element van Ayurveda dat erg tot de verbeelding spreekt zijn de basisconstituties (doshas). Eerder schreef ik al dat ieder met een eigen basisconstitutie wordt geboren, en vertelde ik je wat pakruti en vikruti is. Als je daar je Ayurveda leefstijl op aanpast, dan zit je het lekkerst in je vel.

Nyantrie: ´De 5 natuurelementen zijn verdeeld over 3 constitutie typen: Vata, Pitta en Kapha. Ieder mens bestaat uit de 3 constitutie typen, maar de verhouding van de 5 natuur elementen, verschilt in ieder mens en dat is ieders unieke dosha.´

Je kunt hier een test doen om te kijken wat jouw dosha is.

´Let op, de uitkomsten van de online dosha test is slechts een richtlijn,´ waarschuwt Nyantrie. ´Als je echt wilt weten wat je geboorteconstitutie en je huidige status is, kun je het beste naar een Ayurvedisch arts gaan, bijvoorbeeld dokter Mehta in Den Haag. ´

Leven naar je constitutie type (dosha)

Nyantrie´s eigen dominante dosha is Pitta. ´Sinds ik dat weet, weet ik beter hoe ik zelf in elkaar zit, wat mijn basis is. En kan ik mijn leefstijl daarop inrichten. Ik ben van nature kritisch, kan goed aangeven wat ik wil. En mag soms wel wat tactvoller zijn. Pitta´s staan bekend als scherpe mensen, je kunt ze niet snel van hun stuk brengen. En fysiek weet ik dat pittige voedingsmiddelen niet goed voor mij zijn, dus voor mij geen zeer pikante Indiase curry´s helaas. Van kruidig eten draait mijn spijsvertering overuren.´
En daar raakt ze meteen een lastig thema: je kunt wel precies weten wat goed voor je is, maar we leven samen, in een maatschappij, met vrienden, collega´s, buren en familie. En dus bestaat er de kans dat je soms simpelweg een scherpe curry voorgeschoteld krijgt. ´Er is zeker discipline voor nodig om een leven naar je dosha vol te houden, ´ zegt Nyantrie. ´Ook in sociaal verkeer betekent: je hebt altijd een keuze.´

Houd de spijsvertering levendig


Volgens Ayurveda is digestie een gezond teken en dat merk je al als je even na het wakker worden moet poepen. ´Het liefst ziet je ontlasting eruit als een swimming banana,´ vertelt Nyantrie lachend. ´Behalve hart- en vaatziekten lijden veel mensen aan darmproblemen en tegenwoordig worden darmproblemen beschouwd als een andere grote bevolkingsziekte naast hart- en vaatziekten.´
Emoties, stress: het slaat zich allemaal op in de darmen. Ook een slecht eetpatroon is van invloed op de darmflora- en gezondheid. Ontlasting moet geen pijn doen. Het moet niet te dun zijn. Dat zijn allemaal tekenen om voor jezelf te achterhalen of je je gezond eet en drinkt, of je in evenwicht bent.
Volgens Ayurveda is agni, het spijsverteringsvuur, een graadmeter voor je gezondheid. Als het spijsverteringsvuur goed aangewakkerd is en blijft, dan loopt de vertering goed en krijgen de organen genoeg voeding.


Nyantrie: ´Ayurveda schrijft ook voor wat de beste tijden zijn om te eten. Een grote maaltijd nuttigen kun je het beste doen tijdens de pitta-tijd, tussen 10.00 en 14.00 uur´. Ook in de wetenschap weet men dat we in de ochtend meer enzymen hebben om de voedingsstoffen af te breken. De enzymen zijn ´’s avonds veel minder actief. Logisch dus dat je flink aankomt als je wekenlang net voor het slapen gaan een warme maaltijd eet. Genoeg water drinken is ook erg belangrijk, zegt Nyantrie. ´Als bevochtiging voor de organen en voor het verwijderen van afvalstoffen.´

Indiase warme dranken om de spijsvertering levendig te houden

Het belang van een massage

Binnen Ayurveda wordt massage gezien als een ideale methode om de gezondheid te bewaren. Een massage versterkt namelijk het immuunsysteem. Het beste moment voor een massage is wanneer het voedsel is verteerd, dus niet direct na de maaltijd. Het is goed om de olie van de massage een half uur of langer op het lichaam te houden.

Voordelen van een massage zoals bekend binnen Ayurveda zijn:

  • het vermindert slapeloosheid
  • het heeft een verjongende werking op lichaam en geest
  • het geeft de huid een mooie kleur
  • het is een reinigingsproces waarbij ama (afvalstof) wordt verwijderd

Nyantrie vertelt dat ze haar voeten ´’s avonds altijd masseert met warme sesamolie. ` Ik zet een flesje sesamolie in een beker heet water en masseer dan met circulerende bewegingen de tenen, randen en zool van mijn voeten. Zo stimuleer ik de organen.´

Ayurvedische massages

Aan klanten geeft ze ook Ayurvedische massages zoals Abhyanga, de traditionele Ayurvedishe massage. Nyantrie: ´Abyanga is mijn specialiteit. Bij deze massage wordt je van haar tot en met de tenen gemasseerd met diverse oliën die allen hun eigen geneeskrachtige werking hebben. Mijn klanten zijn er altijd tevreden over!´

Een andere behandeling uit de Panchakarma (detoxbehandeling) is een Shirodhara (hoofdbehandeling), een massage waarbij de warme olie valt in een straal op het voorhoofd afgewisseld met een lichte hoofdmassage. ´De olie valt dan op het derde oog. Het derde oog is volgens Ayurveda het centrale punt is voor deze behandeling. Met de Shirodhara worden onvruchtbaarheid en hormonale onevenwichtigheden behandelt. Dit proces stimuleert de hypothalamus, hypofyse en de pijnappelklier. Deze hormonen zijn verantwoordelijk voor de productie van de meeste hormonen in het lichaam, waaronder geslachtshormonen. Het is een uitstekende behandeling met een hoge slagingskans om zwanger te worden ´vertelt Nyantrie. ´Vooral omdat het de hypofyse stimuleert. Dit is een een klier midden in het hoofd, onder de hersenen die vele hormonen afscheidt. ´Het gevolg is dat je rustig wordt van deze olie massage.´ En rustig worden, dat heeft weer een gunstige invloed op de fertiliteit én is prettig als er sprake is van stress.´

Een shirodhara behandeling, een belangrijk onderdeel van een Ayurveda leefstijl

Wil je zelf thuis aan de slag met massage en olie? Nyantrie raadt aan massageolie te bestellen die daadwerkelijk volgens de Ayurvedische formules zijn gemaakt. ´Op veel flacons staat het woord Ayurveda, maar échte Aurvedische olie heet Taila. Deze wordt gemaakt in India van planten en kruiden op basis van oude receptuur en staan bekend om de geneeskrachtige werkingen.´

Aan de slag met de selfcare rituelen van de Ayurveda leefstijl

Heel veel plezier in het ontdekken van jouw eigen ritme en de rituelen die bij jou passen.

Bron gebruikt voor dit artikel over Ayurveda leefstijl:
CIVAS HBO-cursus Ayurveda (aanrader!)

Ayurveda Ayurveda